Su Bilgi ve Yaşam
Su Bilgi ve Yaşam Kapısı Su Bilgi ve Yaşam

Bültenlerimizi almak için E-posta adresinizi yazınız.

Leopar

Röportaj: Ümit Şahin

ilgili etiketler
Anadolu, Batur_Avgan, biyolog, biyoloji, DicleUni, Diyarbakır, ekoloji, etobur, leopar, ODTU, Siirt, Şırnak,

Anadolu’da artık yaşamadığı düşünülen bir büyük kedi türü olan leoparla, ya da parsla son karşılaşmamızda, maalesef onu yine canlı göremedik. Peki bu olayın arka planında neler var?

Konuyu Türkiye’nin tek leopar uzmanı olan biyolog Batur Avgan ile konuştuk. ODTÜ Biyoloji bölümünden 1999′da mezun olan Avgan, İsviçre’nin Bern Üniversitesi Evrim ve Ekoloji Enstitüsü’nde hayvan davranışları üzerine mastır yaptı.




2011 yılında Nahçivan’da leoparın durumunu belirlemek amacıyla bir proje yürüten Batur Avgan, 2012’de Siirt ve Şırnak’ta leopar projesi yapmaya başladı. Halen Doğal Kaynak ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Derneği adına Güneydoğu Anadolu Leopar Projesi’nin yürütücülüğünü yapan Avgan, sorularımızı Siirt’ten yanıtladı.

Fakat Pazartesi günü çobanlar ve jandarma ile olayın geçtiği noktaya gittiğimizde leoparın saldırıdan saklandığı söylenen kovuğun duvarında kan lekeleri buldum. Bunları çobana gösterdiğimde bir fikri olmadığını söyledi. Aynı akşam Dicle Üniversitesi’nde İhsan Yey leoparın derisini yüzerken hayvanın arka bacağında bir tabanca mermisi buldu. Mermi kaslara saplanıp orada kanama yapmıştı. Buna rağmen derinin üzerinde kan yoktu. İhsan bey bence çok gerçekçi bir yorum yaparak leoparın yaralandıktan sonra derideki kanamayı temizleyecek kadar vaktinin olduğunu, yani ölmeden en az saatler önce leoparın bu yarayı aldığını söyledi. Yani leopar Pazar günü çobanlara saldırdığında büyük olasılıkla yaralıydı. Türü ne olursa olsun, yaralı bir hayvana çok yaklaşırsanız o hayvan size saldırır! Zaten ölme stresi altında olan hayvan kendini korumaya çalışacaktır.

Leopar gibi büyük etoburların birçok önemi vardır. Birincisi bulundukları ekosistemdeki hayvanları terbiye ederler. Nasıl? Onları avlayarak değil. Bir leopar bir ayda kaç tane hayvan avlayabilir ki? Ekolojide “tüketici” olarak adlandırılan geyik, yaban keçisi, yaban domuzu gibi otoburlar yaşadıkları alanda büyük etoburların bulunduğunu anladıklarında bütün davranışları değiştirirler. Bu otoburların hayatları bitkileri yemekle geçer. Sahalarında bir etobur varken ise vakitlerinin büyük kısmını etraflarını kolacan etmekle geçirirler. Bu sırada da olması gerektiği kadar bitki yerler. Eğer bölgede bir etobur yoksa bir geyik başını otlara sabah gömer, akşam kaldırır. Etoburların bulunmadığı alanlarda orman örtüsünün aşırı derecede azaldığı, endemik bitkilerin tükendiği görüldü. Sadece otoburlar değil, tilki çakal gibi küçük etoburlar da büyük etoburlardan çekinir. Onlar da daha temkinli dolaşmak zorunda kaldıkları için birim zamanda avladıkları hayvanların sayısı azalır. Herşey bir dengeye varır. Bunu da leoparın varlığı ile ortaya çıkan “korku” yapar, leoparın kendisi değil!

2010 olayı ile bu olayın ortak yanı şu: Öldüren kişiler hayatlarında ilk defa leopar görmüşlerdi. Ne olduğunu bilmeden öldürdüler. Bu onların hatası değil. Bugün yaşanan son derece normal bir süreç. Erkek yavru leoparlar 2-3 yaşına kadar annelerinin yanlarında onun himayesinde yaşarlar. Anneden ayrıldıklarında ise ilk iş kendilerine bir hakimiyet alanı bulmaya çalışırlar. Leoparlar territorial hayvanlardır ve çok büyük alanlarda sadece tek birey yaşar. Ergin erkekler kendi alanlarında genç erkek bireyleri kabul etmezler. O nedenle bu genç erkekler kendilerine sahipsiz bir alan bulmak zorundadır. Anneden ayrılan genç dişiler ise ya annenin hakimiyet alanının bir bölümüne yerleşir, ya da yeni ve sahipsiz bir alan bulmak için dolaşmaya başlar, aynen genç erkek bireyler gibi.



100 Soruda Çevre ve Çevre Sorunları
100 Soruda Çevre ve Çevre Sorunları


Şimdi şöyle düşünün: Anneden ayrıldınız. Yandaki erkek bireyin alanına girdiniz. Orası dolu. Bir yandakine geçtiniz. Yine dolu. Bu döngüye devam edersiniz. Ta ki ya yeni ölmüş ve sahipsiz kalmış bir erkek bireyin alanına yerleşeceksiniz, ya yaşlı bir erkek bireyin alanını elinden alacaksınız, ya da iyice uzaklaşıp popülasyonun dağılımının dışında kendinize bir yer bulacaksınız. Bu bulduğunuz yerde erkek leopar yok demek, zaten orada leopar popülasyonu da yok demektir. Yani, hoşgeldiniz Diyarbakır’a! Popülasyonlar da aslında bu şekilde genişler, türler dağılımlarını bu şekilde büyütür. Bu cesur ve yalnız kalmış öncü, genç erkek bireylerle. Hiç leoparın yaşamadığı bir alana gelip onları hiç tanımayan insanlarla karşılaştıklarında bir çoğu öldürülür.

Bize düşen leoparların öldürülmelerini engelleyecek ortamı onlara hazırlamak. İnsanlar leopara karşı değil. Zaten ne olduğunu bilmiyorlar ki karşı olsunlar. İnsanların korkmamalarını sağlamamız gerekiyor. Ben de bugün bunu yapıyorum. Ağustos 2013’te GEF Küçük Destek Programı’nın ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün destek verdikleri bir proje başlatıldı. Ben Antalya merkezli Doğal Kaynak ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Derneği ve Urfa merkezli Doğa Kültür ve Yaşam Derneği adına projeyi yürütüyorum. Bu projenin amacı seçilen iki sahada leoparın varlığına dair kanıtlara ulaşmak ve o bölgelerde yerel halkın leopar konusunda bilgilendirilmesini sağlamak. Bu sahalar Şırnak-Siirt sınırındaki Gabar Dağı ve Siirt-Batman sınırındaki Güney Muş Dağları. Diyarbakır’da öldürülen bireyin de bu bölgeleri geçip geldiği kuşkusu var.

insanoğlu binlerce yıldır leopar gibi büyük etoburlara saygı duyar. Onu doğanın sembolü olarak görür. Bu çok farkında olduğumuz birşey değildir, ama leopar gibi türler insan ile doğadaki tüm türler arasında birer elçidir. Doğaya karşı duyarlı olmak için onu sevmemiz gerekir. Yani bir duygu beslememiz lazımdır. Bu duygunun ilk şartı iletişim kurmaktır. Bir memeli olan insan, bir otla veya kayalarla iletişimi çok kolay kuramaz. Bu iletişimi ilk önce etoburlara karşı bir duygu –bu korku da olur, saygı da- besleyerek olur. Uzaktan muhteşem kayalıklarla çevrili bir dağa bakarken, o dağda leoparın, kurtların yaşadığını bilmek, sizin o dağa karşı hislerinizi çok değiştirir.

.
.

ilgili Etiketler
Anadolu, Batur_Avgan, biyolog, biyoloji, DicleUni, Diyarbakır, ekoloji, etobur, leopar, ODTU, Siirt, Şırnak,
Kaynak:Yeşil Gazete
Haberin Devamını Okumak için Tıklayınız. Bu haber 3574 kişi tarafından okunmuştur.

Yorumlar

Henüz bir yorum eklenmemiştir. İlk Yorumu siz ekleyin.

Adınız:
Yorumunuz:

Google Grupları
E-posta: SuBilgi grubunu ziyaret et

En çok okunan haberler
Son haberler
Çevre yatırımları mercek altında ( 11928 ) Devamı
Oksijen bolluğu açısından dünyanın ilk 3 yerinden biri 'Kazdağı' ( 9865 ) Devamı
Tuz Gölü'nde petrol aranıyor ( 9223 ) Devamı
Türkiye'de bir cennet: Göksu deltası ( 9098 ) Devamı
Uluabat Gölü Tehlikede ( 8707 ) Devamı
Orta Asya'nın en büyük çevre felaketi ( 8560 ) Devamı
G.Kore’nin ardından Çin ile de nükleer santral için görüşülüyor ( 8265 ) Devamı
Beyşehir Gölü ( 7718 ) Devamı
Anadolu'nun Son Çizgili Sırtlanları ( 7203 ) Devamı
Yavru Caretta Carettalar Evlerine Döndü ( 7164 ) Devamı
Dünyanın en yaşlı sediri Antalya'da ( 7024 ) Devamı
Akdeniz yükseliyor ( 6977 ) Devamı
Gri balina şaşırttı ( 6833 ) Devamı
Ergene İçin Kefenleri Giydiler! ( 6826 ) Devamı
'Dinazorlar küresel ısınmanın ürünü' ( 6760 ) Devamı
Yaban Hayatı Koridoru ( 2369 ) Devamı
Bafa Gölü köpürdü ( 2522 ) Devamı
Lavabonuzdan çıkan su tarlaları sulayacak ( 2950 ) Devamı
Kuraklık tehdidi ( 2722 ) Devamı
Çay içmek bizim işimiz ( 2718 ) Devamı
Sapanca gölü suya hasret ( 2699 ) Devamı
Kuraklık ( 3253 ) Devamı
kulaklı batağan kuşu Samsun'da görüldü ( 3260 ) Devamı
Bolu'dan iyi haber ( 2586 ) Devamı
Yabanıl Meyveli Türler Eylem Planı ( 2988 ) Devamı
Kaçak avcılara ceza ( 2912 ) Devamı
Yaban Hayatı Takibi ( 2812 ) Devamı
Yeşil Okul ( 2633 ) Devamı
Leopar ( 3574 ) Devamı
Yavru sincaplar doğaya... ( 2528 ) Devamı
Su Bilgi ve Yaşam
Flag Counter